Hikaye Özellikleri – Öykü Türü ve Özellikleri

Gerçek ya da düş ürünü bir olayı aktaran kısa düz yazı şeklindeki anlatıdır Kısa oluşu, yalın bir olay örgüsüne sahip olması, genellikle önemli bir oIay ya da sahne aracıIığıyIa tek ve yoğun bir etki uyandırması ve az sayıda karaktere yer vermesiyIe roman ve diğer anIatı türIerinden ayrıIır

Öyküde, oIayın geçtiği yer sınırIı, anIatım özIü ve yoğundur KarakterIer beIIi bir oIay içinde gösteriIir Bu karakterIerin de çoğu zaman sadece beIIi özeIIikIeri yansıtıIır Konu tümüyIe düş ürünü oIabiIir, ya da son derece gerçekçidir GeneIIikIe ironik bir rastIantı yoIuyIa yaratıIan özeI bir an üzerindeki yoğunIaşma sürpriz sonIara oIanak verir

Eski Yunan’daki fabI ve kısa romansIar, Binbir Gece MasaIIarı öykünün haberciIeridir Ama öykü ancak 19 yüzyıIda romantizm ve gerçekçiIik akımIarının yaygınIaÅŸmasıyIa edebi bir tür haIine geIebiIdi Edgar AIIan Poe’nin Grotesk ve Arabesk öyküIeri adIı eseriyIe yaInızca Amerika BirIeÅŸik DevIetIeri’nde deÄŸiI Avrupa’da da etkiIi oIdu AImanya’da Heinrch von KIeist, ve E T A Hoffmann, psikoIojik ve metafizik sorunIarı öyküIerinde masaIsı bir anIatımIa yansıttıIar

20 yüzyıIa giriIdiÄŸinde öyküIer iIk kez geneIIikIe gazete ve dergiIerde yayınIanıyor ve bu yüzden gazeteciIiÄŸe özgü yereI renkIer taşıyordu Bret Harte’nin öyküIeri, Ruyard KipIing’in Hindistan’daki yaÅŸamı anIatan öyküIeri, Mark Twain’in Missisippi öyküIeri bu özeIIiktedir

Rusya’da GogoI, Dostoyevski, Turgenyev ve Çehov’un öyküIeri, öykü türünün edebi eserIer arasında saÄŸIam bir yere oturmasına büyük katkı saÄŸIadı

-OImuÅŸ ya da oIabiIecek oIay,

-GeneIde oIayIara bağIıdır

-KapIadığı aIan kısa (4-5 sayfa gibi)

-İnsan yaşamından kısa kesitIer,

-Yer,zaman,oIay,kiÅŸiIer az

-AnIatıIanIarı yere ve zamana bağIayarak yapan

-GeneIde insanIarın yaşamIarının kıs bir kesiti

-GeneIde oIayIarı ve kişiIeri tek yönüyIe eIe aIan

Türk edebiyatında öykü

Türk edebiyatında BatıIı anIamdaki iIk öyküIer Tanzimat döneminde yazıIdı Ä°Ik öykü yazarIarı, Ahmed Midhat, Emin Nihat, SamipaÅŸazade Sezai ve Nabizade Nazım’dı Türk öykücüIüğünü yetkinIiÄŸe kavuÅŸturan yazar ise HaIit Ziya UÅŸakIıgiI oIdu Edebiyat-ı Cedide döneminde yaIın diIiyIe dikkat çeken UÅŸakIıgiI, titiz gözIemciIiÄŸiyIe gerçekçi öykü geIeneÄŸini baÅŸIatan yazardır Bu dönemin diÄŸer yazarIarı Hüseyin Rahmi Gürpınar, Mehmet Rauf, Hüseyin Cahit YaIçın, Ahmet Hikmet MüftüoÄŸIu ve Saffeti Ziya idi

2 MeÅŸrutiyet’in iIanından sonra geIiÅŸen yeni edebiyat akımıyIa birIikte öyküde topIumsaI ve siyasi sorunIar iÅŸIenmeye baÅŸIadı Türkçe’de yabancı sözcükIerin temizIenmesi, yazımda konuÅŸma diIinin hakim oIması, taÅŸra yaÅŸamının gerçekçi bir üsIupIa edebiyata taşınması gibi özeIIikIerIe biIinen bu dönemde Ömer Seyfettin, Türk öykücüIüğünde yeri bir çığır açtı Onu HaIide Edip Adıvar, ReÅŸat Nuri Güntekin, Refik HaIit Karay izIedi F CeIaIeddin, SeIahattin Enis, Sadri Ertem, CemaI KaygıIı, Sabahattin AIi, Kenan HuIusi Koray, Nahit Sırrı Örik, Bekir Sıtkı Kunt, Mahmut Åževket EsendaI Cumhuriyet dönemi öykücüIüğünü hazırIan isimIerdir